انواع اتوکلاو و دسته بندی آنها

اتوکلاوها بر اساس جنبه‌های مختلفی می‌توانند دسته‌بندی شوند که برخی از آن‌ها به شرح زیر هستند:

1. دسته‌بندی بر اساس عملکرد:
- اتوکلاوهای عمودی: این نوع اتوکلاوها با باز کردن درب بالایی خود بارگیری می‌شوند و برای استریل کردن مواد کم حجم،کوره دیجیتالی مناسب است و برای فضاهای کوچک مانند آزمایشگاه‌ها و کلینیک‌های کوچک استفاده می‌شوند.
- اتوکلاوهای افقی: این اتوکلاوها با دسترسی از جلو بارگیری می‌شوند و دارای ظرفیت بیشتری هستند. برای کاربردهایی که نیاز به استریل کردن مواد بیشتری دارند، مناسب هستند و فضای بیشتری در اختیار دارند.

2. دسته‌بندی بر اساس کلاس:
- اتوکلاوهای کلاس N: این نوع اتوکلاوها از بخار معمولی استفاده می‌کنند و مناسب برای استریل‌سازی ابزارهای پزشکی ساده و کم حجم هستند.
- اتوکلاوهای کلاس S: این اتوکلاوها از بخار متراکم استفاده می‌کنند و می‌توانند بخار را تا 3 بار دفع کنند، بنابراین برای استریل‌سازی ابزارهای کیسه‌ای و بارهای متخلخل مناسب هستند.
- اتوکلاوهای کلاس B: این اتوکلاوها از پمپ خلاء برای حذف هوا از محفظه استفاده می‌کنند و می‌توانند بیشتر مواد را استریل کنند. این مدل از تجهیزات آزمایشگاهی اتوکلاو، بهترین انتخاب برای انواع امکانات پزشکی مختلف است.

3. دسته‌بندی بر اساس اندازه (ظرفیت):
- اتوکلاوهای بزرگ: با ظرفیت بین 110 تا 880 لیتر که بهترین گزینه برای بیمارستان‌ها و مراکز پزشکی بزرگ است.
- اتوکلاوهای متوسط: با ظرفیت 75 تا 200 لیتر که برای کلینیک‌ها و مراکز دندانپزشکی مناسب هستند.
- اتوکلاوهای کوچک: با ظرفیت حدود 25 لیتر که به‌عنوان دستگاه‌های رومیزی برای فضاهای محدود و استفاده‌های کم‌حجم مناسب هستند.

نحوه ی راه اندازی تجهیزات آزمایشگاهی اتوکلاو

نحوه استفاده از تجهیزات آزمایشگاهی  اتوکلاو (Autoclave Device) به شرح زیر است:

1. اتصال به برق شهری:
  - دستگاه اتوکلاو با برق 220 ولت و فرکانس 50 هرتز کار می‌کند.
  - برای اتصال به برق شهری، سیم‌کشی باید از سیم الکتریکی با قطر 2 میلی‌متر باشد.
  - توصیه می‌شود تا نوسانات برق در محدوده 180 تا 220 ولت باشد؛ در غیر اینصورت نیاز به ترانسفورماتور مناسب است.

2. آبگیری اتوکلاو:
  - درب دستگاه را باز کنید و سینی را بیرون بکشید.
  - تا قسمت ماکزیمم، آب بریزید.
  - وسایل را در اتوکلاو قرار داده و درب را ببندید.
  - اگر دستگاه به اندازه کافی آب نداشته باشد، ارور water بروی صفحه نمایشگر نمایان می‌شود و باید مقدار آب را تکمیل کنید.

3. تنظیم زمان استریل:
  - کلید ON را بزنید تا دستگاه به حالت روشن آماده شود.
  - زمان استریل را تنظیم کنید و کلید SET را فشار دهید.
  - با کلیدهای UP و DOWN مدت زمان مورد نظر را تنظیم کنید.
  - کلید SET را 3 بار فشار دهید تا دما نمایش داده شود و دستگاه آماده به کار شود.
  - المنت دستگاه روشن می‌شود و با رسیدن دما به 121.5 درجه سانتی‌گراد، چراغهای HEATER و WATER روشن می‌شوند.

4. نمایش زمان استریل:
  - برای مشاهده مدت زمان باقی‌مانده از استریل، کلید TIME/DOOR را فشار دهید.
  - پس از 15 ثانیه، صفحه نمایشگر به حالت اولیه بازمی‌گردد و دما نمایش داده می‌شود.

5. پایان استریل:
  - زمان پایان استریل ، گرمکن خاموش می‌شود و عبارت "End of Sterile" روی نمایشگر نمایش داده می‌شود.
  - برای خاموش شدن دستگاه، دکمه POWER را فشار دهید.
  - برای اینکه درجه بخار به صفر برسد باید دریچه بخار را بعد از پایان کار باز نمایید.
  - در نهایت، درب اتوکلاو را باز کنید و وسایل استریل شده را خارج کنید.
قابل ذکر است که در برخی از تجهیزات آزمایشگاهی اتوکلاو، مراحل آماده سازی برای شروع کار مقداری متفاوت می باشد.

نکات مهم در بکارگیری تجهیزات آزمایشگاهی اتوکلاو

مواردی که باید در هنگام کار با دستگاه اتوکلاو (Autoclave Device) رعایت کرد به شرح زیر است:
•    پس از پایان استریل، مواد را تا زمانی که کاملاً خشک نشده‌اند، از دستگاه خارج نکنید.
•    اطمینان حاصل کنید که دستگاه به اندازه کافی آبگیری شده است.
•    بیشتر از سه چهارم ظرفیت دستگاه را پر نکنید.
•    مواد نوک تیز را در داخل کیسه‌های مخصوص زباله‌های نوک تیز قرار دهید.
•    ظروف شیشه‌ای را به‌صورت آزاد قرار دهید، تا بخار آب به‌راحتی در آن‌ها جریان داشته باشد.
•    بخار توانایی نفوذ در چربی‌ها را ندارد، بنابراین مواد چرب را به روش دیگری استریل کنید.
•    اگر دستگاه رسوب داشته باشد، از آب مقطر استفاده کنید.
•    دستگاه اتوکلاو را در داخل آزمایشگاه نگهداری کنید.
•    دما و زمان مشخصی برای هر نوع ماده استفاده شده در دستورالعمل‌ها را رعایت کنید.
•    حداقل زمان لازم برای تجهیزات آزمایشگاهی جهت استریل کردن 30-45 دقیقه است، اما برای مواد عفونی خطرناک‌تر، مانند محیط کشت تلقیح و نمونه‌های عفونی، 1 ساعت نیاز است.

•    پس از پایان استریل، قبل از باز کردن درب اتوکلاو، صبر کنید تا حرارت و فشار به حالت عادی برگردد و دریچه خروج بخار را باز کنید.

تأکید می‌شود که برای ایمنی و کارکرد بهتر دستگاه اتوکلاو، رعایت نکات فوق الذکر بسیار مهم و ضروری است.